Karar Alma Sürecinizde Önyargıyı Kaldırın

Hepimiz önemli bir kararın yolunda gitmemesi yüzünden

hayal kırıklığı yaşamışızdır. Kararın bir şekilde aleyhinize

hileli olduğunu hissettiğinizde, size hiç şans verilmediği,

verilerin adil toplanmadığı ya da yalnızca bir kısmının dikkate alındığını

düşünürsünüz ki, bu duygu çok daha k.tüdür. Yanlış giden adil bir

kararı kabul edebilirsiniz, ancak hileli bir karar çok daha k.tü hissettirir.

Ve k.tü niyet kokuşmuştur. Zayıf karar verme süreci iş, sosyal ve kişisel hayatımızda yaşanabilir.

Ancak farkında olamasak bile, çoğu zaman bu hileli kararların

alınmasına katkı yapıyor veya bu kararları alıyoruz.

 

Hileli kararların tamamı sıklıkla yaşanır ve birçok şekilde olabilir, ancak

en tehlikeli olanlar aşağıdaki adımları sergiler:

1. Kararı, ego, ideoloji, deneyim, korku veya benzer düşünen kişilerin

tavsiyelerinden bazılarına veya hepsine dayanarak yapın.

2. Kararınızı haklı gösteren verileri bulun.

3. Kararı duyurun ve uygulayın ve gereken en asgari düzeyde savunun.

4. Kararın faydalı olduğu anlaşılırsa kendinize pay çıkarın ve aksi halde

suçu başkasına atın.

İlk adımla başlayalım: Kararınızı verin. Bilimsel yöntemi bilen (veya bir

jüride görev alan) herkes ilgili olguları birleştirmeden önce “karar

vermenin” yanlış olduğunu bilir. Bir seçim yapmadan önce durum ile

ilgili tam bir resme sahip olmanız gerekir. Öyleyse neden bu kadar çok

insan bunu yapmaz?

İyi kararlar almak sıkı çalışmayı gerektirir. Önemli kararlar büyük

belirsizlik ve çoğunlukla zaman baskısı altında alınır. Dünya karmaşık

bir yer: İnsanlar ve kuruluşlar, herhangi bir karara, anlaşılması gü. bir

şekilde, birlikte veya birbirlerine karşı çalışarak tepki verirler. Göz

.nüne alınması gereken çok faktör vardır. Doğrudan konuyla ilgili,

güvenilir veriler çok az bulunur. Aksine, farklı kaynaklardan kısmen

ilgili – bazıları güvenilir, bazıları olmayan- her biri farklı yönlere işaret

eden gerçekler bulunur.

Bu zeminde, önce karar verip ardından bunu destekleyecek verileri

toplama tuzağına düşmek çok kolaydır. Zira bu yöntem çok daha

hızlıdır. Fakat daha hızlı olan iyi düşünülmüş olanla aynı değildir. Bir

karara atlamadan önce kendinize şu soruyu sormalısınız: “Tam resmi

görmek için zamanı olan bir başkasının bu kararı vermesi daha mı iyi

olur? ” Eğer öyleyse, karar vermeyi o kişiye veya ekibe delege edin.

Bu, kararların en üst düzeyden geçmesi gereken ortamları yaratan

yöneticiler için zor olabilir. Bir zamanlar kıdemli bir başkan yardımcısının fotokopi kağıdı siparişlerini onaylaması gereken yaklaşık

1,500 kişilik bir kurumda çalışmıştım! Kurumunuz bu şekilde

çalışıyorsa, uygun karar verme süreçlerinin daha düşük seviyelerde

gerçekleşebileceği ortamı yaratmanın bir yolu olup olmadığını

düşünün. Bunu yapmak, daha önemli kararlar için zaman kazanmanıza

ve tüm organizasyonunuzun genel kapasitesini artırmanıza yardımcı

olacaktır.

 

Sonra, kendinize şunu sorun: “Bu kararı vermek ve savunmak için

gerçekten yeterince geniş bir perspektifim var mı?” Bana öyle geliyor

ki, pek çok karar vericinin 2. adıma (önceden alınmış bir kararın

gerekçelendirilmesi için veri aramak) atlamasının sebebi, nedenini tam

olarak açıklayamasalar bile bu soruya cevabın “hayır” olduğunu

hissetmeleridir.

 

Bu rota hem iş dünyasında hem de genel olarak dünyada yaygındır; o

kadar ki TV karakteri Stephen Colbert, “gerçekimsi” terimini, kabaca,

birisinin gerçek olmasını istediği kavramlar veya verileri anlatmak için

kullanır. İstediğiniz kararı vermek ve desteklemek üzere her zaman bol

miktarda veri bulunabilir. Ve bunu yapmak internet ve sosyal medyanın

yükselişi ile daha da kolay hale gelmiştir. Burada, bir kararı

destekleyen verilere dikkat ederken, onu reddeden verilerin göz ardı

edildiği “onay önyargısı”nın kurbanı olmak çok kolaydır.

Bu tuzaktan nasıl kurtulabilirsiniz?

 

Yanıtın ilk kısmı, yalnızca i.güdülere olan güvensizliğinizi kabul

etmektir. Sonuçta hiçbirimiz önyargılı olduğumuzu itiraf etmek

istemeyiz – s.zcük negatif çağrışımlar taşımaktadır. Ancak tanıdığım en

iyi karar vericiler ön yargılarını özgürce kabul ederler. Düşüncenizi

hangi değerler veya inançlar renklendiriyor olabilir? Aynaya iyice

bakmak sizi diğer perspektifleri kabul etmeye zorlar, kararınızı

yumuşatır ve daha geniş bir bakış açısı aramanıza yardımcı olur.

İkinci b.lüm eğilimlerinize karşı çıkmanızı ister: başlangıçta seçtiğiniz

şeyin tersi y.nünde ilerlemeye karar verseydiniz, ne olurdu? Bu zıt

bakış açısını savunmak için ihtiyaç duyduğunuz verileri toplayın ve

orijinal kararınızı desteklemek için kullanılan verilerle 󰊐

karşılaştırın. Kararınızı daha büyük bir veri seti ışığında yeniden

değerlendirin. Bakış açınız hala tamamlanmamış olabilir, ancak çok

daha dengeli olacaktır.

 

Son olarak, seçiminizi duyurmak, uygulamak ve savunmak üzere bir

taahhütte bulunmadan önce bir iki yakın arkadaşınız üzerinde kararınızı

deneyin. Yakın arkadaş, yanınızda olan ve sizin başarılı olmanızı isteyen

herhangi bir kişi olabilir. Burada, sizi korumak isteyen ve fikriniz tam

olmadığında, önemli bir şeyi kaçırdığınızda veya tamamen yanılıyor

olduğunuzda dürüst.e size söyleme cesaretine sahip bir kişiden söz

ediyorum. Eğer yakın arkadaşın tavsiyesi bu yöndeyse, yeniden

başlayın, kararınızı ve bunu yapmak için gerekli verileri yeniden

düşünün.

 

Pek az kişi hileli bir karar vermek niyeti ile işe başlar; ancak hızlı bir

seçim yapma baskısı altında iseniz, kusurlu bir sürecin kurbanı

olabilirsiniz. Ancak, kendinize zor sorular sorarak, doğru kişileri işe

dahil ederek, kendi önyargılarınızı kabul edip düşüncelerinizi gerçekten

bunlara meydan okuyabilecek birine açarak, zayıf bir karar verme

sürecini ortaya çıkarabilir ve düzeltebilirsiniz.

 

Thomas C. Redman, Ph. D, “The Data Doc”, bir çoğu Fortune 100 olmak üzere şirketlerin veri kalitesinin geliştirilmesine yardımcı oluyor.

En son kitabı Getting in Front Data: The Who Does What (Technics Publications, 2016) ismi ile yayınlanmıştır.

Makaleye bu linkten ulaşabilirsiniz: https://hbr.org/2017/03/root-out-bias-from-your-decisionmakingprocess

Subscribe
Bildir

0 Yorumunuz
Eskiler
En Yeniler
Inline Feedbacks
Tüm Yorumları Göster